Ban Nua Community

ผมหายจากโลกออนไลน์ไป 3 วัน (7-9 ธ.ค.) เพื่อเป็นล่ามให้กับคณะนักวิจัยจาก University Sains Malaysia ที่หมู่บ้านมัสยิดบ้านเหนือ อ.หาดใหญ่ครับ …อะไรทำให้พวกเขาต้องดั้นด้นจากปีนังมาถึงนี่?

edit_DSC_3618

ผมหายจากโลกออนไลน์ไป 3 วัน (7-9 ธ.ค.) เพื่อเป็นล่ามให้กับคณะนักวิจัยจาก University Sains Malaysia ที่หมู่บ้านมัสยิดบ้านเหนือ อ.หาดใหญ่ครับ …อะไรทำให้พวกเขาต้องดั้นด้นจากปีนังมาถึงนี่?

edit_DSC_3618
คณะจาก ISDEV, ISWU และชาวบ้านชุมชนบ้านเหนือ ก่อนเดินทางกลับ

บทความนี้เขียนขึ้นจากข้อมูลที่ผมเก็บเกี่ยว, วิเคราะห์ด้วยตัวเอง อาจมีความไม่ถูกต้องอยู่ โปรดแนะนำ

บ้านเหนือ?

ชุมชนบ้านเหนือ อยู่ในเขต อบต.คูเต่า อ.หาดใหญ่ จ.สงขลาครับ เป็นชุมชนที่ประชากรเกือบทั้งหมดเป็นมุสลิม (ประมาณหนึ่งพันสี่ร้อยคน) ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมง ในหมู่บ้านมีมัสยิดบ้านเหนือเป็นศูนย์กลาง เป็นมัสยิดขนาดใหญ่ จุคนได้หลายร้อยคนหรืออาจจะถึงพัน ผมประมาณด้วยสายตาไม่ถูก โดยทั่วไปตามมัสยิดต่างๆจะมีคนมาละหมาดกันประปราย สิบคนยี่สิบคน แต่มัสยิดบ้านเหนือนี้มีคนมาละหมาดกันตรึมในทั้ง 5 ช่วงเวลาเลยทีเดียว

SAMSUNG
บรรยากาศละหมาดวันศุกร์

ซะกาตหมู่บ้าน มัสยิดบ้านเหนือเป็นเจ้าของโรงเรียนอนุบาลและประถม (โรงเรียนกัลยาณชนรังสรรค์มูลนิธิ) มีระบบการจัดการเงินบริจาครายปี หรือซะกาต (ไม่ใช่ซะกาตฟิตเราะฮฺ) ที่ชาวบ้านจะต้องจ่ายปีละครั้ง เป็นจำนวน 2.5% ของกำไรจากรายได้ประจำปี ให้แก่อิหม่ามต็อบรอนีเพื่อเข้าบัญชีมัสยิดก่อนเป็นอันดับแรก หลังจากนั้นจะมีเจ้าหน้าที่นำเงินนั้นไปแบ่งใช้จ่ายในกิจการต่างๆ เช่น ทุนการศึกษาแก่นักเรียน เงินช่วยเหลือสตรีม่าย หรือสตรีที่สามีไม่สามารถหารายได้ได้ เป็นต้น

คณะจาก ISDEV กำลังให้ความรู้เรื่องระบบการทำบัญชีซะกาต
คณะจาก ISDEV กำลังให้ความรู้เรื่องระบบการทำบัญชีซะกาต

การเก็บเงินซะกาตนั้น ชาวบ้านจะจ่ายเงินให้ผู้นำเขตพื้นที่ที่แบ่งไว้แล้วจำนวน 10 เขต ผู้นำเขตแต่ละท่านถูกแต่งตั้งโดยอิหม่ามผ่านชูรอ (การประชุมปรึกษากันของคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในพื้นที่) ซึ่งชาวบ้านให้ความร่วมมือในการจ่ายเป็นอย่างดี และที่สำคัญคือ เราไม่พบเห็นอะไรเช่นนี้ในชุมชนอื่นๆ ที่การเก็บเงินเป็นไปอย่างลำบาก และเงินที่เก็บไปก็ไม่สามารถทราบได้ว่าเอาไปใช้เพื่อกิจการอะไรบ้าง

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ระบบใช้งานได้ คือ ท่านอิหม่ามต็อบรอนีใช้เวลาอยู่หลายปีในการสร้างความเชื่อมั่น ความไว้วางใจแก่ชาวบ้านโดยการให้ความรู้ทางศาสนาและแนวคิดที่เหมาะสมแก่ชาวบ้าน ซึ่งในขณะนั้นท่านยังมิใช่อิหม่าม เวลาผ่านไปเมื่ออิหม่ามท่านเก่าลาออก ดร.ต็อบรอนีได้รับการเสนอให้เป็นอิหม่าม ก่อนรับตำแหน่งท่านได้ตั้งเงื่อนไขแก่ชาวบ้านหลายประการ ซึ่งชาวบ้านยอมรับเงื่อนไขเป็นอย่างดี ความเชื่อมั่น, ความไว้วางใจในผู้นำจึงเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุดในการพัฒนาชุมชน หากผู้นำสามารถสร้างความไว้วางใจขึ้นมาได้ คำสั่งของผู้นำย่อมมีความศักดิ์สิทธิ์ การงานที่ดีต่างๆก็จะเป็นไปได้อย่างราบรื่น ส่งผลให้ชุมชนพัฒนาก้าวหน้าได้รวดเร็ว อิสลามนั้นให้ความสำคัญเป็นอย่างมากให้การเชื่อฟัง (ตออัต) ผู้นำ ไม่ว่าจะเป็นผู้นำครอบครัว (สามี, พ่อ) หรือผู้นำชุมชน การตออัตผู้นำเป็นคำสั่งใช้ของพระผู้เป็นเจ้าที่ “ต้องทำ” ในบรรทัดฐานที่ว่า ผู้นำนั้นๆจะต้องมาจากการคัดสรรอย่างถี่ถ้วนของชูรอ (ใครโกงก็บาปเอง) หลังจากผู้นำนั้นๆรับอามานะฮฺ (ความรับผิดชอบ) ในตำแหน่งมาแล้ว เขามีอำนาจในการสั่งการ โดยลูกบ้านก็มีหน้าที่ในการปฏิบัติตาม และคอยเฝ้าดูแลผู้นำด้วย

อิสลามในระดับชุมชนตั้งอยู่บนพื้นฐานของการ “เชื่อใจกัน” ระหว่างชาวบ้านด้วยกันเอง และในตัวผู้นำ ทุกคนพยายามทำหน้าที่ของตัวเองให้ดีที่สุด ด้วยความบริสุทธิ์ใจที่สุด …เพื่อความโปรดปรานของพระผู้เป็นเจ้า ระบบซะกาตหมู่บ้านนี้จึงเป็นสิ่งหนึ่งที่สะท้อนถึงความร่วมมือร่วมใจของชาวบ้านมัสยิดบ้านเหนือได้เป็นอย่างดี

การคดโกงนั้นเป็นสิ่งที่ไม่เกิดขึ้นในชุมชนบ้านเหนือ เนื่องจากในทุกๆลมหายใจของมุสลิมนั้น มุสลิมรู้ตัวเป็นอย่างดีว่าพระผู้เป็นเจ้านั้นมีอยู่จริง คอยเฝ้าดูพฤติกรรมการกระทำและความคิดของเราอยู่ ทุกอามั้ลอิบาดัต (การงาน) และบาปต่างๆที่เราได้ประกอบจะถูกจดบันทึกไว้เพื่อสรุปในวันสิ้นโลก (กิยามัต) ว่าเราเป็นบ่าวของอัลลอฮฺ (ซ.บ.) ที่คู่ควรกับสวนสวรรค์ของพระองค์หรือไฟนรกที่ร้อนยิ่งกว่าดวงอาทิตย์ (สั้นๆคือการขี้โกงมันบาป) นอกจากนั้นเพื่อนบ้านยังมีส่วนสำคัญในการสร้างความเกรงกลัวต่อการละเมิดข้อตกลงของชุมชนด้วย

ความร่วมมือร่วมใจกันของชาวบ้านมัสยิดบ้านเหนือในการปฏิบัติตามข้อตกลงชุมชนในการจ่ายซะกาตรายปีที่ได้กล่าวไปแล้วนี้ เป็นสิ่งที่หาไม่ได้เลยในชุมชนอื่นๆ  (แม้แต่ในมาเลเซียเอง) ทำให้บ้านเหนือมีความโดดเด่นจนเป็นที่สนใจของคณะนักวิจัยจาก ISDEV USM เพื่อมาศึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับกลไกการพัฒนาของชุมชน และให้ความรู้แก่ชุมชนในด้านต่างๆด้วย สำหรับผมเองนั้น บ้านเหนือได้ให้บทเรียนและแรงบันดาลใจที่นำความรู้ความสามารถกลับไปพัฒนาบ้านเกิดเมืองนอน หรือชุมชนที่อาศัยอยู่ ถ้าหากสังคมดี สังคมก็จะเป็นภูมิคุ้มกันให้แก่บุตรหลานของเรา ประโยชน์ทั้งปวงไม่ได้ไปตกที่ใคร ก็ลูกหลานเราเองนั่นแหละ (จบ)

edit_DSC_3358
สอนนักเรียนในชุมชนบ้านเหนือร้องอนาชีด
edit_DSC_3322
ทำระบบห้องสมุดดิจิตอล
edit_DSC_3330
อบรมการใส่ใจความสะอาดของร่างกาย

Author: Pakpoom

A Thai student in Germany, "it's not easy to be an adult".

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s